სუფრის ლექსიკონი
ვინ არის მერიქიფე, რა არის ალავერდი, რატომ არ იდგმება ყანწი? სუფრას თავისი სიტყვები აქვს და თავისი წესები, რომლებიც არსად წერია — აქ ერთად არის.
სუფრის როლები და სიტყვები
- თამადა
- სუფრის წინამძღოლი, რომელსაც მასპინძელი ირჩევს და ლოცავს. სადღეგრძელოებს ის იწყებს, რიგს ის იცავს და სუფრასაც ის ხურავს.
- მერიქიფე
- თამადის დამხმარე, ღვინის ჩამოსხმაზე პასუხისმგებელი. თვალს ადევნებს, რომ სადღეგრძელოს დროს ჭიქა არავის დაუცარიელდეს.
- ალავერდი
- სადღეგრძელოს გადაცემა სუფრის სხვა წევრისთვის: ის იმავე თემას იმეორებს, ავითარებს და თამადას უბრუნებს.სიტყვის წარმომავლობა სადავოა — სუფრაზე ეს არავის აინტერესებს.
- სადღეგრძელო
- სიტყვა, რომლითაც ვინმეს ან რაიმეს დღეგრძელობას ვუსურვებთ. „დღეგრძელობიდან“ მოდის: გრძელი დღეები, გრძელი სიცოცხლე.
- შესანდობარი
- წასულების მოსახსენებელი სადღეგრძელო. ფეხზე ითქმის, ჭიქებს არ აჭახუნებენ და მასზე დიდხანს არ ჩერდებიან.
- ბოლომდე
- მთავარ სადღეგრძელოებზე — უფლისა, მშვიდობის, სუფრის მიზეზისა — ჭიქა ბოლომდე იცლება. დანარჩენზე ზომა თამადამ იცის.
- მრავალჟამიერ
- „მრავალი ჟამი“ — დიდხანს იცოცხლე. სურვილიც არის და სუფრული სიმღერაც, რომელიც საპატიო სადღეგრძელოს მოსდევს.
- ნება მიბოძეთ
- ფრაზა, რომლითაც სუფრის წევრი თამადას სიტყვის უფლებას სთხოვს. თამადის გვერდის ავლით სადღეგრძელო არ ითქმის.
- გაუმარჯოს / გაგიმარჯოს
- გაუმარჯოს — მას ან რამეს: „საქართველოს გაუმარჯოს“. გაგიმარჯოს — შენ, პირდაპირ მიმართვისას: „შენ გაგიმარჯოს, ძმაო“.
- დაშლა-არმოშლის სადღეგრძელო
- სუფრის ბოლოსწინა სადღეგრძელო: ისე მშვიდობიანად დავიშალოთ, როგორც შევიკრიბეთ, და ისევ შევიკრიბოთ.
- ყოვლადწმინდის სადღეგრძელო
- ბოლო სადღეგრძელო, რომლითაც სუფრა იხურება. მის შემდეგ სტუმრები თამადას ადღეგრძელებენ — ლხინზე; ქელეხზე არა.
სასმისები
განსაკუთრებული სადღეგრძელო განსაკუთრებულ ჭურჭელს ითხოვს — და ის ხელიდან ხელში გადადის.
- ყანწი
- თხის, ხარის ან არჩვის რქა. საპატიო სადღეგრძელოზე გამოაქვთ; ძირი არ აქვს, ამიტომ არ დაიდგმება, სანამ არ დაიცლება.უფრო აღმოსავლეთ საქართველოში იხმარება — ქორწილსა და ნათლობაზე.
- ჭინჭილა
- ვიწროყელიანი თიხის სასმისი, რომლითაც ბავშვებს ლოცავენ.
- საფეხე
- გურული სასმისი. ამით ახლადმოსული სტუმრის სადღეგრძელო ითქმის — იმისაც, ვინც არ სვამს.
- აზარფეშა
- ვერცხლის ბრტყელი სასმისი გრძელი ტარით. საპატიო სადღეგრძელოზე გამოაქვთ.
- ფიალა
- ფართო, უტარო თასი — ორივე ხელით უჭირავთ.
- თასი
- ლითონის, უფრო ხშირად ვერცხლის, საზეიმო სასმისი. ხშირად ოჯახის რელიქვიაა და თაობიდან თაობას გადაეცემა.
- ბადია
- დიდი, ღრმა სასმისი — ხის ან ლითონის. სუფრაზე ხელიდან ხელში გადადის და ბოლომდე იცლება.
- ჯამი
- თიხის ან ხის ღრმა ჭურჭელი. ძველად ღვინოც ჯამით ისმებოდა.
- კულა
- ხის სასმისი ვიწრო ყელით, რაჭასა და იმერეთში გავრცელებული.
- დოქი და ხელადა
- თიხის ჭურჭელი, რომლითაც ღვინო სუფრაზე მოაქვთ. ხელადას სახელური აქვს, დოქს — არა ყოველთვის.
წესები, რომლებიც წიგნში არ წერია
- ვინ სვამს პირველი
- მასპინძელი. პირველი ჭიქით ის სუფრას აკურთხებს და თამადას ასახელებს — და მხოლოდ მერე იწყება რიგი.
- დაგვიანებულის ჯარიმა
- ვინც დააგვიანა, უკვე ნათქვამ სადღეგრძელოებს „ეწევა“ — ერთი ჭიქით მაინც. სასჯელი კი არა, პატივია: სუფრამ შენიშნა.
- ვინც ვერ მოვიდა
- კახური სუფრა ცალკე სადღეგრძელოს უთმობს მათ, ვისაც მოსვლა უნდოდა და ვერ მოვიდა. არმყოფსაც ეთქმის სადღეგრძელო — გვერდით მჯდომი პასუხობს.
- ალავერდის მიღება
- თუ თამადამ ალავერდი გითხრა, იმავე თემაზე აგრძელებ — მოკლედ, შენი სიტყვით — და ბოლოს თამადას უბრუნებ.
- ორი ნაწილი
- ჯერ აუცილებელი სადღეგრძელოები, მერე პირადი. მეორე ნაწილში სუფრაზე არავინ უნდა დარჩეს მოუხსენიებელი.
- ტემპი
- ლხინის სუფრა სამი-ოთხი საათია და რვიდან თექვსმეტამდე სადღეგრძელო. ქელეხი — ორ საათამდე და შვიდი-ცხრა.
- ქელეხზე თამადას არ ადღეგრძელებენ
- ჭირის სუფრაზე თამადის სადღეგრძელო არ ითქმის. ოჯახი მას მხოლოდ ერთს უსურვებს: სხვა დროს მხოლოდ ლხინის სუფრაზე ეთამადოს.
დანარჩენი — Tamada-ს აპლიკაციაში.
სადღეგრძელოები აპლიკაციაშია
ყველა სადღეგრძელო, ხუთივე სუფრისთვის, სახელებითა და ლექსებით — Tamada-ს აპლიკაციაში.
საიტზე კი მეგობრული ან ოჯახური სუფრა აიწყობა — აქვე.
დაიწყე სუფრა